خانم «دوره احمد» داراي دكتراي روانشناسي، تاكنون چندين كتاب منتشر كرده است و در حال حاضر در كالج هنر ملي در لاهور پاكستان تدريس مي‌كند.    

دورهء احمد در يك خانوادهء مذهبي بزرگ شده و در عين حال با تاريخ مذاهب ديگر نيز آشنايي دارد.

ما او را در يكي از مسافرت‌هايي كه براي معرفي ترجمهء كتابش به زبان فلاموند، به بروكسل داشت، ملاقات كرديم. مصاحبه زير حاصل اين ديدار است:

آيا شما خودتان را فمينيست مي‌دانيد؟

دقيقا! من هم از زمرهء زناني هستم كه خودشان را مسلمان فمينيست مي‌دانند. در جهان آكادميك خودم را به خانم فاطمه مرنيسي و رفعت حسن كه پاكستاني است، نزديك مي‌بينم، اما زنان بسيار ديگري هم كه كمتر مشهورند، خود را در زندگي معمولي مسلمان فمينيست معرفي مي‌كنند.

در غرب بسياري رابطه اسلام با فمينيسم را بي‌مورد مي‌دانند. نظر شما چيست؟    

با وجود اين، بسياري از زنان چون من، با فمينيسم غربي آشنا شده‌اند و هيچ گونه اشكالي در اين نمي‌بينند كه آن را با اسلام تركيب كنند. مي‌توان بوديست، مسيحي، يهودي يا مسلمان بود، فمينيست هم بود. البته مناسب است كه دو چيز را تفكيك كنيم: روشن است كه جنبش فمينيستي و اسلام خيلي متفاوتند. در فمينيسم، اول پيشگامان اين جنبش و بعد نسل انقلابي دهه 60 به ميدان آمدند. فمينيست‌هايي وجود دارند كه مي‌گويند: «هيچ تفاوتي ميان زنان و مردان وجود ندارد و هر دو جنس با هم برابرند.» بعد ديگراني اضافه كردند كه «بله آن‌ها برابر هستند، اما متفاوتند و نبايد تفاوت و نابرابري را با هم يكي كرد.»

در ضمن در جنبش‌هاي زنان كشورهاي جنوب ... طيف وسيع و متنوعي از فمينيست‌ها وجود دارند و اسلام هم در اين عرصه يكپارچه برخورد نمي‌كند. در هر قسمت از جهان اسلام بر اساس تنوع فرهنگي به مساله جواب خاصي داده مي‌شود. در آفريقا، در خاورميانه، در چين، در اروپا، در اندونزي و در جنوب شرقي آسيا و ... با توجه به ويژگي‌هاي اسلام با موضوع برخورد كرده‌اند.

چرا به نظرشما در قوانين اغلب كشورهاي مسلمان تبعيض‌هايي عليه زنان وجود دارد؟

من فكر مي‌كنم در اغلب موارد در كشورهاي مسلمان، اسلام را با آداب و سنن مردسالارانه عوضي مي‌گيرند. ممنوعيت‌‌هايي كه عليه زنان انجام مي‌گيرند از طرف اسلام تحميل نشده‌اند، بلكه ازعادات نياكان و اجداد ما منشا مي‌گيرند. در اصل اين جنبش‌هاي بنيادگرا هستند كه از اسلام تفسيري بسيار خشن ارايه مي‌دهند.

براي من موضوع اختيارات مردان بيش‌تر به صورت سوء استفاده از اسلام يا مذاهب ديگر جهت ايجاد تبعيض عليه زنان مطرح است. نبايد فراموش كرد كه برخي كشورهاي مسلمان بسيار فقيرهستند، درصد بي‌سوادي در آن‌ها بسيار بالاست و رژيم‌هاي حاكم در آن‌ها به آموزش و تربيت مردم كشورشان اهميت نمي‌دهند.

آيا اميدي براي رهايي از اين ساختارهاي مردسالارانه وجود دارد؟

البته كه اميدواري وجود دارد. حتي اگر اين موضوع نياز به زمان داشته باشد، اما اين اهميت دارد كه زنان بتوانند با يكديگر پيوند و ملاقات داشته باشند و به همديگر كمك كنند. ما زنان در پاكستان اطلاعات چنداني از وضعيت زندگي زنان مثلا در الجزاير، مراكش يا اندونزي نداريم و نمي‌دانيم كه فمينيست‌ها در اين كشورها چه مسايلي را طرح مي‌كنند. در غرب، فمينيست‌ها پرسش‌هاي بسياري را پيش مي‌كشند و با روش‌هاي بنياني مذاهب برخورد مناسب و روشني مي‌كنند، اما ما هنوز براي انجام اين كار در كشورمان نياز به زمان داريم.

آيا قرآن سنگسار را توصيه مي‌كند؟

مطلقا نه. در خصوص سنگسار هيچ اشاره‌اي در قرآن وجود ندارد.    

وضعيت زنان در پاكستان چگونه است؟

شرايط زنان در پاكستان بسيار ناهنجار است، اما شرايط مردان هم بهتر از زنان نيست; زيرا دولت پاكستان در عرصهء اجتماعي، بهداشت، آموزش و تربيت خيلي كم سرمايه‌گذاري مي‌كند. خشونت نسبت به زنان بسيار شديد است، اما واقعيت اين است كه زنان در كشورهاي غربي نيز به شدت مورد آزارند.