امروز:   آبان ۲۸, ۱۳۹۷    
فيسبوک
انتخاب موضوع موردنظر
نوامبر 2018
د س چ پ ج ش ی
« اکتبر    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  

نیمه خالی اشتغال

یک کارشناس : «متاسفانه از سال ۹۰ تا به امروز به دلایل مختلف که مهم‌ترین آن رکود اقتصادی است، نرخ بیکاری چه در زنان و چه در مردان افزایش پیدا کرده است. اما به‌طور خاص نرخ اشتغال زنان کمتر شده است. در سال‌های اخیر با توجه به بالا رفتن میانگین سطح سواد و تحصیلات زنان، اما همچنان بیکاری و نرخ مشارکت اقتصادی در این گروه بالا رفته است…»/

******

زنان نیمی از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند و توجه به نیروهای بالقوه این بخش از جامعه، عاملی است که می‌تواند در توسعه پایدار در همه ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی به کار گرفته شود. مهم‌ترین جلوه حضور زنان در جامعه، اشتغال بیشتر است که بر رشد اقتصادی نیز اثرات مثبتی دارد. اما حضور فعال زنان در اقتصاد در گرو فراهم کردن زیربناهای آموزشی و کاهش شکاف جنسیتی در ایجاد فرصت‌های شغلی است.

نکته غیر قابل انکار، سهم زنان در فرآیند توسعه پایدار است . با آنکه مشارکت اقتصادی زنان جزو گام‌های اساسی برای نقش آفرینی زنان در توسعه اقتصادی و اجتماعی جامعه است، همچنان وضعیت شاخص‌های مربوط به این موضوع مناسب نیست. خبر خوب این است که جمعیت فعال زنان در سال‌های گذشته بیشتر شده، اما خبر بد این است که سهم اشتغال زنان همچنان کمتر از حد مناسب است.

آمار خوب و بد
بررسی سهم زنان در بازار کار طی سال‌های ۹۰ تا ۹۶ نشان می‌دهد که جمعیت فعال زنان به جز سال‌های ۹۲ و ۹۳ در ما بقی سال‌ها با روند صعودی مواجه بوده است اما همچنان سهم اشتغال زنان بسیار کمتر از آن چیزی است که باید باشد. نگاهی به آمار و ارقام منتشر‌شده در ایران برای زنان نشان از آن دارد که در خصوص شغل و کار و آماده‌سازی بستر مناسب برای حضور فعال زنان نابرابری‌هایی وجود دارد.طبق بررسی‌های مرکز اطلاع‌رسانی آماری از سال ۹۰ تا ۹۶ نشان می‌دهد که جمعیت فعال کشور از ۲۳ میلیون و ۳۸۷ هزار و ۶۳۳ نفر با متوسط نرخ رشد سالانه ۲٫۲ درصد به ۲۶ میلیون و ۵۸۸ و ۸۱۹ نفر در سال ۹۶ رسیده است که جمعیت فعال زنان به جز سال‌های ۹۲ و ۹۳ در ما بقی سال‌ها با روند صعودی مواجه بوده است؛ به عبارت دیگر از متوسط نرخ رشد سالانه ۴٫۷ درصد برخوردار بوده است. سهم زنان از جمعیت فعال طی این سال‌ها بین ۱۶٫۲ درصد (سال ۱۳۹۳) تا ۱۹٫۷ درصد سال (۱۳۹۶ سال) در نوسان بوده است.از سوی دیگر با نگاهی به جمعیت بیکار طی سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶ مشاهده می‌شود که جمعیت بیکار نیز با متوسط رشد سالانه ۱٫۸ درصدی از ۲ میلیون و ۸۸۷ هزار نفر در سال ۱۳۹۰ به حدود ۳ میلیون و ۲۱۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۶ افزایش یافته است. همچنین جمعیت زنان بیکار نیز با نرخ رشد سالانه ۳٫۸ درصدی از حدود ۸۳۱ هزار نفر در سال ۱۳۹۰ به بیش از یک ملیون نفر در سال ۱۳۹۶ افزایش یافته است. سهم زنان از جمعیت بیکار طی سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶ (به جز سال ۱۳۹۳) روند افزایشی داشته و کمترین میزان آن ۹ /۲۸ درصد در سال ۱۳۹۰ و بیشترین مقدار ۳۲٫۳ درصد در سال ۱۳۹۶ است. در آمار فوق، شهر‌های کرمان‌، یزد، مازندران و خراسان جنوبی بیشترین سهم زنان بیکار را داشتند.

نگاه کارشناس
سمیه مردانه، اقتصاددان در خصوص سهم زنان در اقتصاد کشور در سال‌های اخیر به «اعتماد» می‌گوید: «متاسفانه از سال ۹۰ تا به امروز به دلایل مختلف که مهم‌ترین آن رکود اقتصادی است، نرخ بیکاری چه در زنان و چه در مردان افزایش پیدا کرده است. اما به‌طور خاص نرخ اشتغال زنان کمتر شده است. در سال‌های اخیر با توجه به بالا رفتن میانگین سطح سواد و تحصیلات زنان، اما همچنان بیکاری و نرخ مشارکت اقتصادی در این گروه بالا رفته است؛ البته برخی معتقدند نرخ مشارکت زنان در اقتصاد بیشتر از آمار‌ها است. زیرا آمارهای اشتغال، بر پایه زنان مشغول به کار در بخش‌های دولتی‌، خصوصی و خصولتی است و آماری از اشتغال زنان در مشاغل خانگی در دست نیست یا بر اساس حدس و گمان است؛ به بیان دیگر زنانی که در مزارع کار می‌کنند یا کسانی که شرکت‌های خانگی دارند، مورد بررسی قرار نمی‌گیرد.»
برخی علل این میزان رشد در جمعیت فعال زنان را می‌توان به تغییر دولت، اعمال سیاست‌ها و رویکردهای دولت جدید به اشتغال زنان تغییر فضای اقتصادی کشور، افزایش تعداد زنان تحصیلکرده و … مرتبط دانست؛ البته مردانه نظر دیگری دارد. وی معتقد است در سال‌های اخیر نرخ مشارکت اقتصادی زنان تناسبی با جمعیت‌شان ندارد. وی در این رابطه گفت: «پایین آمدن نرخ مشارکت اقتصادی دلایل مختلف و لایه‌های پیچیده‌ای دارد. بخشی از آن به مشکلات اقتصادی و رکود در بخش‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری برمی‌گردد. مشکلات اقتصادی، فرصت‌های سرمایه‌گذاری در اقتصاد را گرفته است که این به بیکاری بیشتر افراد (چه مرد و چه زن) منجر شده است.» این اقتصاددان قسمت دیگر کم شدن نرخ مشارکت زنان را به دلیل کاهش موقعیت‌های اشتغال به خصوص برای زنان عنوان کرد و در ادامه گفت: «متاسفانه بسیاری از بنگاه‌ها تمایل به استخدام زنان ندارند. حتی زنان با سطح تحصیلی و سواد بالا نیز در یافتن شغل دچار مشکل هستند.» مردانه مسائل و مقولات فرهنگی را از دلایل دیگر کاهش اشتغال زنان می‌داند. وی گفت: «بخش دیگری از افزایش بیکاری زنان به مسائل و مقولات فرهنگی مرتبط است. بر خلاف آنچه به نظر می‌رسد، همچنان در جامعه در خصوص اشتغال زنان مشکلاتی وجود دارد و بهبودی در این زمینه حاصل نشده است. مثلا بسیاری از زنان بعد از ازدواج یا بچه‌دار شدن، مجبور به ترک شغل می‌شوند که دلایل متفاوتی دارد. برای انجام بهتر وظایف همسری یا مادری یا به دلیل مخالفت برای برگشت به کار بعد از مرخصی زایمان توسط محل کارشان. از طرف دیگر در برخی از خانواه‌ها نیز اجبار برای عدم اشتغال زن‌ها وجود دارد. متاسفانه بیشتر بر فعالیت خانه‌داری و فرزندپروری زنان تاکید شده و کار نکردن زنان به مزیت تبدیل شده است. در صورتی که زنان می‌توانند در کنار مردان فعالیت‌های اشتغالی داشته و بر بخش اقتصاد اثرات مثبتی بگذارند. عامل دیگر بیکاری زنان، نگاه تبعیض‌آمیز در محیط کار و استفاده از زنان در سطوح بالای مدیریتی است که مختص ایران نیست. هرچه تبعیض در محیط کار بیشتر باشد، حقوق و مزایای زنان کمتر و انگیزه برای رقابت در محیط کار بیشتر می‌شود. برای رفع هر کدام باید سیاست‌های خاص خود را در میان مدت و بلندمدت داشته باشیم.»
مردانه معتقد است تا زمانی که زخم‌های اقتصاد کشور التیام نیابد، نمی‌توان امیدی به افزایش اشتغال داشت و به همین دلیل سهم زنان از اشتغال و کاهش و مشارکت‌شان هر روز کمتر می‌شود. این کارشناس اقتصادی در این زمینه گفت: «برای بهبود شرایط اقتصادی ابتدا باید این نکته را مد نظر قرار داد که بهبود شرایط اقتصادی نیاز به ایجاد ثبات دارد. تا زمانی که وضعیت اقتصادی کشور بهبود نیابد، نمی‌توان به بالا رفتن اشتغال (در هر دو گروه) و افزایش سهم زنان در اقتصاد امیدوار بود. یکی از راهکارها، تناسب میان سیاست‌گذاری و ایجاد ظرفیت و پتانسیل برای زنان است. در سال‌های اخیر زیرساخت‌های زیادی برای تحصیلات زنان اختصاص داده شده و تعداد زنان تحصیلکرده نیز به مراتب بالاتر رفته است، اما بسیاری از زنان تحصیلکرده وارد بازار کار نمی‌شوند که این نشان‌دهنده اشتباه سیاست‌گذاری در تخصیص اولویت‌های آموزشی برای زنان است.» مردانه سیاست‌گذاری را از مهم‌ترین گام‌ها برای افزایش سهم زنان در اقتصاد عنوان کرد و گفت: «اصلاح قوانین و تصویب لایحه حمایت از حقوق خانواده و کودکان، می‌تواند تاثیرات زیادی در افزایش سهم زنان و ایجاد اشتغال در این گروه داشته باشد. از طرف دیگر برخی سیاست‌های به ظاهر کوچک هم تاثیرات بسیار بدی بر اشتغال زنان می‌گذارد. مثلا تعطیلی مدارس و
مهد کودک‌ها در زمان آلودگی هوا‌، زنان شاغل را با مشکلات زیادی مواجه می‌کند. بارها مشاهده شده است که زنان به دلیل تبعات این سیاست، کار خود را رها کرده‌اند زیرا فرزندشان نیاز به مراقب داشته است.»
وی در پایان به فرهنگ‌سازی به عنوان اهرم افزایش تمایل زنان به نقش‌آفرینی در اجتماع اشاره کرد و گفت: «فرهنگ‌سازی یکی دیگر از اقداماتی است که می‌تواند بر اشتغال زنان تاثیرات مثبتی داشته باشد؛ البته این اقدام زمان زیادی می‌برد و باید برنامه‌ریزی طولانی مدت برای آن داشت. زنان باید بدانند علاوه بر سایر نقش‌ها برای بهبود وضعیت اقتصاد و افزایش رشد اقتصادی، باید نقش اجتماعی نیز داشته باشند. اگر زنان انگیزه و اعتماد به نفس بیشتری داشته باشند، از توانایی‌ها و پتانسیل بیشتری استفاده می‌کنند.»

اعتماد – آویده علم جمیلی

۲۴ مهر ۹۷

این مطلب را ارسال کنید: بالاترین Twitter
Print Friendly, PDF & Email

نظرات بسته است

جستجو
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
آرشیو مطالب قدیمی