امروز:   آبان ۲۵, ۱۳۹۷    
فيسبوک
انتخاب موضوع موردنظر
نوامبر 2018
د س چ پ ج ش ی
« اکتبر    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  

سالانه ۶۰ هزار نفر به جمعیت زنان سرپرست خانوار اضافه می‌شود/ تبعات زنانه شدن فقر

آمار‌ها نشان می‌دهد ۱۲ درصد خانوار‌های کشور تحت سرپرستی زنان است، اما ۸۰ درصد این زنان فاقد شغل و درآمد لازم بوده و تحت پوشش نهاد‌های حمایتی هستند. آنگونه که رئیس کمییته امداد می‌گوید، ۶۰ درصد خانوار‌های تحت پوشش این نهاد مربوط به زنان سرپرست خانوار هستند، اما «زنانه شدن فقر» به مفهوم جدید در کشور تبدیل شده است…/

*****

“زنانه شدن فقر”؛ این عبارت سه کلمه‌ای، کلیدواژه‌ای بود که پس از نشست رئیس جدید کمیته امداد با اعضای کمیسیون‌های تخصصی مجلس به فضای اجتماعی و رسانه‌ای کشور وارد شد. سخنان پرویز فتاح به مثابه زنگ هشداری برای توجه بیشتر به یک معضل فراگیر و از یاد رفته بود. فتاح در دیدار خود با نمایندگان مجلس با بیان اینکه از یک میلیون و ۷۰۰ هزار خانوار تحت حمایت این نهاد، یک میلیون نفر را زنان سرپرست خانوار تشکیل می‌دهند، خواستار توجه جدی و اصولی به مسئله فقر زنان در کشور شده بود. از سویی دیگر نتایج سرشماری انجام شده در سال ۹۰ حکایت از آن دارد که ۱۲ درصد خانوار‌ها زن سرپرست بوده و بیش از ۸۰ درصد این زنان فاقد شغل و درآمد برای تامین زندگی خود بوده‌اند.

همه‌ی آمار و ارقام منتشرشده از سوی نهاد‌ها و مقامات مسئول بر افزایش روزافزون تعداد زنان سرپرست خانوار در سطح کشور صحه می‌گذارند. دکتر مجید ابهری آسیب شناس اجتماعی و متخصص علوم رفتاری در تشریح این مسئله می‌گوید: “وجود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار زن سرپرست خانوار که ۸۰ درصد آن‌ها فاقد شغل هستند و سالانه نیز ۶۰ هزار زن به آن‌ها اضافه می‌شود، باعث شده تا جامعه با آسیب‌های جدی در مورد این گروه از زنان مواجه شود. ” با این همه کاوش در چیستی مفهوم زنانه شدن فقر و پیامد‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ناشی از آن درخور توجهی جداگانه است.

زنانه شدن فقر یا “Feminisation of poverty”؛ نخستین بارتوسط دیاناپپرس، جامعه شناس آمریکایی به دایره واژگانی علوم اجتماعی وارد شد. پژوهشگران بعدی استدلال کردند که ادغام جهان سوم در اقتصاد جهانی منجر به زنانه‌تر شدن فقر در این کشور‌ها شده است و همچنین موجب افزایش محرومیت‌های زنان شده است. فارغ از اهداف فمینیستی برخی دنبال کنندگان موضوع گسترش فقر در بین زنان؛ افزایش تعداد زنان سرپرست خانوار در کشور و بیکاری تعداد زیادی از آنان؛ لزوم توجه به این امر مهم را به همگان گوشزد می‌کند. چه اینکه افزایش آمار طلاق در سال‌های اخیر روند رو به گسترش جمعیت زنان خودسرپرست و سرپرست خانوار را به صورت قابل توجهی افزایش داده است. به صورتی که برخی مددکاران اجتماعی معتقدند به زودی سهم طلاق در زمینه بی سرپرست شدن زنان از عواملی همچون فوت، از کارافتادگی همسر و … پیشی خواهد گرفت. از طرفی تعداد قابل توجهی دختران مجرد در کشور وجود دارند که از آستانه سن امید به ازدواج گذشته، هر ساله به جمعیت زنان خودسرپرست اضافه می‌شوند.

تبعات اجتماعی و فرهنگی این وضعیت در سطح جامعه بسیار گسترده، چندبعدی و در مواردی غیرقابل جبران خواهد بود. با این همه شرایط زندگی برای زنان سرپرست خانوار به مراتب سخت‌تر از زنان خودسرپرست است. چه اینکه آن‌ها باید علاوه بر تامین معاش خود؛ زمینه‌ی تامین مایحتاج فرزندان و دیگر اعضای خانواده را نیز فراهم نمایند. همه‌ی این‌ها این قشر قابل توجه جامعه را تبدیل به یکی از آسیب پذیرترین اقشار موجود می‌کند. مهمترین معضل پیش روی خانواده‌های زن سرپرست، مشکلات اقتصادی و مسکن است. یکی از مهمترین مشکلات این زنان، پیدا کردن یک شغل متناسب با شأن آن‌ها برای تامین هزینه‌های زندگی است. ولیکن در فضایی که زمینه اشتغال ثابت و پایدار برای بسیاری از مردان جوان تحصیلکرده به سختی پیدا می‌شود؛ حساب یک زن تنها از پیش مشخص خواهد بود! این زنان در صورت شاغل شدن نیز اغلب بایستی به کار در شغل‌های دون شان خود و با دستمزد‌های بسیار کم تن در دهند. اگرچه در روزگاری که زنان دارای سرپرست با همکاری شوهر و فرزندانشان به سختی از عهده تامین معاش خود برمی آیند، خبر شاغل شدن این زنان نیز نمی‌تواند خبر چندان خوشایندی به حساب آید.

آنگونه که گفته شد؛ تبعات زنانه شدن فقر در سطح اجتماع چندبعدی و بسیار فراگیر خواهد بود. جدا از آسیب‌های وارد شده بر خود این زنان؛ فرزندان تحت تکفل آن‌ها اولین قشر در معرض آسیب فقر خواهند بود. فرزندان این خانواده‌ها اغلب به علت فقر ناشی از نبود پدر بایستی در سنین نوجوانی و حتی کودکی به دنبال انجام کار و تامین معاش خانواده خود بروند. در این زمینه نیز طبیعتاً آسیب‌های واردشده بر دختران می‌تواند بیش از پسران باشد. این خانواده‌ها به طور بالقوه در معرض مسائلی مانند کار کودکان در مشاغل سیاه و غیررسمی، بزهکاری اجتماعی، محرومیت از تحصیل و سوءتغذیه قرار دارند و عمدتاً یکی از علائم بیماری‌های روانی مانند افسردگی، اضطراب، وسواس و پرخاشگری در آن‌ها دیده می‌شود. اغلب فرزندان این خانواده ها-فارغ از جنسیت آنان- مجبور به ترک تحصیل می‌شوند. در چنین خانواده‌ای حوصله و فرصتی برای تربیت صحیح فرزندان باقی نمی‌ماند، درنتیجه زمینه‌های شکل گیری انواع بزه در فرزندان در سال‌های آینده فراهم خواهد شد. در واقع اجتماع دیر یا زود بهای بی توجهی به این بخش از اقشار نیازمند توجه خود را خواهد پرداخت. پس چه بهتر است که از هم اکنون به فکر راه چاره باشیم.

مروری کوتاه بر خیل خبر‌های مربوط به زنان بی سرپرست و خودسرپرست در لابلای صفحات روزنامه‌ها و نشریات در سال‌های اخیر نشان می‌دهدکه مشکل ما در این زمینه؛ ناآگاهی از وضعیت موجود نیست. واقعیت آن است که دولت توان حمایت از این خیل عظیم رو به افزایش را ندارد. سید حسن موسوی چلک رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران در یادداشتی که به یکی از روزنامه‌های کشور سپرده است؛ در تشریح این معضل می‌نویسد:” نگاهی گذرا به قوانین کشور ما درباره زنان سرپرست خانوار وظایف اساسی دولت‌ها را در قبال این افراد گوشزد می‌کند. یکی از قوانین مورد استناد در این زمینه قانون تامین زنان و کودکان بی‌سرپرست است. بر اساس مفاد این قانون افرادی که حقوق آن‌ها حداقل یک سوم حقوق کارمندان دولت باشد باید تحت پوشش سازمان‌های حمایتی قرار بگیرند و سازمان‌های حمایتی هم باید حداقل یک سوم دستمزد ماهیانه یک کارمند دولت را به این افراد پرداخت کنند. با فرض حداقل حقوق یک کارمند یعنی ۶۰۰ هزار تومان در ماه باید گفت: ۲۰۰ هزار تومان ماهیانه باید به این افراد پرداخت شود. در حالی که در حال حاضر ما از ۵۰ هزار تومان تا ۱۰۰ هزار تومان مستمری ماهانه به خانواده‌هایی که از یک تا پنج نفر هستند پرداخت می‌کنیم. ”

جمعیت بالای این گروه و محدودیت منابع سبب شده است در هیچ دوره‌ای دولت‌ها نتوانند از این گروه به درستی حمایت کنند. محدودیت منابع به دولت‌ها فشار می‌آورد و خانواده‌های زن سرپرست در کنار من و شما در میان سیل مشکلات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی دست و پا می‌زنند. ولی باید توجه داشت که عدم توجه به مشکلات این افراد که می‌توانند همسایه‌های من یا شما باشند، در آینده گریبانگیر خود ما نیز خواهد شد. از همین رو است که جامعه شناسان جامعه را به مثابه یک موجود زنده مورد مطالعه قرار می‌دهند که همه اجزای آن با هم مرتبط هستند؛ لذا جای ورود سازمان‌های مردم نهاد و خیرین در این عرصه واقعاً خالی است. مسئله‌ای که باید در مسیر فرهنگ سازی و معرفی آن به جامعه بیش از پیش کوشید. باید موجی رسانه‌ای در خدمت شکل گیری جمعیت خیرین “حامیان خانواده‌های زن سرپرست” در جامعه به وجود آید تا در آینده شاید بتوان امیدی به مرتفع شدن مشکلات این قشر آسیب پذیر جامعه داشت.

این مطلب را ارسال کنید: بالاترین Twitter
Print Friendly, PDF & Email

نظرات بسته است

جستجو
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
آرشیو مطالب قدیمی