امروز:   مهر ۲۷, ۱۳۹۷    
فيسبوک
انتخاب موضوع موردنظر
اکتبر 2018
د س چ پ ج ش ی
« سپتامبر    
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

«برای اینکه دست‌پخت دخترت حلال شود، او را ختنه کن!»

Bildergalerie Afrika Genitalverstümmelung (Reuters/S. Modola)نتایج یک تحقیق جدید حاکی از روند کاهشی پدیده ناقص‌سازی اندام جنسی زنان در ایران است. این پژوهش نشان می‌دهد که مردم مناطقی که در آنها روشنگری انجام شده است به طور قابل ملاحظه‌ای از «ختنه دختران» سر باز زده‌اند. ششم فوریه روز جهانی منع ناقص‌سازی آلت تناسلی زنان نام‌گذاری شده است. «ناقص‌سازی اندام جنسی زنان» به فرایندهایی گفته می‌شود که در نتیجه آنها اندام جنسی زنان تغییر پیدا می‌کند. این فرایندها به صورت عمدی صورت می‌گیرند و دلایلی غیرپزشکی دارند.

ناقص‌سازی اندام جنسی زنان در سطح جهانی مصداقی از نقض حقوق زنان است و انجام آن در یک جامعه عمق نابرابری بین دو جنس زن و مرد را در آن جامعه باز می‌تاباند.

به گزارش سازمان بهداشت جهانی بیش از ۲۰۰ میلیون زن و دختر زنده در جهان از سی کشور در آفریقا، خاورمیانه و آسیا قربانی ناقص‌سازی جنسی بوده‌اند. ناقص‌سازی جنسی زنان در میان مهاجرانی که از این مناطق آمده‌اند و در کشورهای دیگر زندگی می‌کنند نیز مرسوم است.

در سال ۱۹۹۷ سازمان بهداشت جهانی در بیانیه‌‌ای مشترک با یونیسف، صندوق کودکان سازمان ملل متحد، ناقص‌سازی آلت تناسلی زنان را محکوم کرد.

طبق مشاهدات سازمان بهداشت جهانی ناقص‌سازی آلت تناسلی زنان به چهار صورت انجام می‌شود:  در روش اول، پوست اطراف کلیتوریس همراه با قسمتی از کلیتوریس یا تمام آن  برداشته می‌شود. به این روش کلیتوریدکتومی می‌گویند. در روش دوم، برداشتن لب‌های کوچک واژن همراه با یا بدون بریدن کلیتوریس اتفاق می‌افتد. در روش سوم، قسمت‌های بیرونی آلت زنانه را بر‌می دارند و واژن را می‌دوزند و تنها سوراخی کوچک را برای دفع ادرار و خون عادت ماهانه باز می‌گذارند. این روش به “ختنه فرعونی” نیز معروف شده است. روش چهارم، هر گونه عمل بر روی آلت تناسلی زنانه به دلایلی غیرپزشکی را دربرمی‌گیرد از جمله خراش دادن، سوراخ کردن، سوزن زدن، شکاف دادن و داغ کردن.

پیامدهای ناقص‌سازی آلت جنسی زنان

به گزارش سازمان بهداشت جهانی از عوارض مستقیم این عمل، درد و خونریزی شدید، تب، عفونت، مشکلات ادراری، شوک و مرگ است. از عوارض غیرمستقیم این ناقص‌‌سازی می‌توان به مشکلات واژن، مشکلات قاعدگی، اختلالات زایمان و مشکلات جنسی اشاره کرد.علاوه بر اینها این عمل عوارض روحی شدید و مشکلات عدم اعتماد به نفس را در دختران پدید می‌آورد.

از آنجایی‌که هرگونه عمل مرتبط با سکسوالیته یا اندام جنسی زنان در ایران و جوامع سنتی ماهیتی پنهانی دارد، سال‌ها وجود این پدیده در ایران از چشم مردم و رسانه‌ها دور مانده بود.

 پراکندگی جغرافیایی ختنه زنان در ایران

برای اولین بار تحقیقی که کامیل احمدی، مردم‌شناس و پژوهشگر، در سال ۱۳۹۳ منتشر کرد نشان داد که ناقص‌سازی جنسی زنان در ایران نیز رواج دارد. این پژوهش که به صورت میدانی و در طی شش سال انجام شده بود شامل نقشه‌برداری، پویش و مصاحبه‌های میدانی با منابع افــراد محلـی و چهره‌های سرشناس بومی بود.

نتایج این تحقیق مشخص کرد که این عمل در چهار استان آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه و هرمزگان انجام می‌شود.

پژوهش “به نام سنت” به سرپرستی کامیل احمدی نشان می‌دهد که چهار استان یاد شده، اشکال دیگری از خشونت علیه زنان را نیز بر زنان خود اعمال می‌کنند از جمله ازدواج کودکان، ازدواج تحمیلی، چندهمسری و گاهی قتل‌های ناموسی.

پژوهش‌‌های آماری تیم تحقیق به طور خلاصه نشانگر آن است که درصد دختران ختنه شده در استان هرمزگان حدود ۶۰ درصد بوده است. استان کرمانشاه با میزان  ۴۱٪ در رتبه دوم قرار دارد. میزان ختنه دختران در استان‌های کردستان و آذربایجان غربی به نسبت دو استان ذکر شده کمتر است.

بالاترین میزان ختنه دختران در جنوبی‌ترین مناطق استان هرمزگان به‌خصوص جزیره قشم قابل مشاهده است. به گفته احمدی، جزیره قشم بیشترین میزان ختنه زنان را در خاورمیانه به خود اختصاص داده است.

“ختنه زنان”؛ واژه‌ای مناسب؟

هر چند برای ارجاع دادن به این پدیده از سه واژه مثله کردن، ناقص‌سازی جنسی زنان و ختنه زنان استفاده می‌شود، برخی کارشناسان استفاده از کلمه “ختنه” را در مورد زنان مناسب نمی‌دانند، زیرا معتقدند که واژه “ختنه” تداعی‌کننده عملی است که بر روی مردان انجام می‌شود و به نوعی مشروعیت مذهبی دارد. و این در حالی است که در مورد خاستگاه دینی عمل ختنه‌ای که بر روی مردان انجام می‌شود و فواید و زیان‌های آن  نیز بحث‌های فراوانی وجود دارد.

الگوی سنی

ختنه زنان درایران از الگوی سنی خاصی پیروی نمی‌کند. در مناطق جنوبی که هوا گرم‌تر است این ختنه بین چند ماهگی تا یک سالگی انجام می‌شود و در مناطق غربی ایران، از دو و سه سالگی تا قبل از سن مدرسه، کودکان دختر ختنه می‌شوند ولی روستا به روستا، این الگو می‌تواند تغییر کند.

طبق مشاهدات کامیل احمدی، ختنه زنان در ایران از نوع روش اول است که خفیف‌ترین مدل بریدن آلت تناسلی زنانه در آن اتفاق می‌افتد. ناقص‌سازی جنسی زنان معمولا با تیغ تیز ریش‌تراشی یا چاقو صورت می‌گیرد و پس از آن روی آلت بریده، خاکستر تنور محلی یا آب سرد ریخته ‌می‌شود.جدیدا برای این عمل از مواد ضدعفونی‌کننده نظیر بتادین و وسایلی چون گاز استریل نیز استفاده می‌شود.

انگیزه‌ها

در مناطقی که دختران خود را ختنه می‌کنند از این عمل به نام “سنت” یاد می‌کنند. انگیزه‌های این عمل عمدتا فشارهای اجتماعی است و ریشه در باورها و فرهنگ ‌این مناطق دارد، از جمله پذیرفته ‌شدن در میان جوامع کوچک روستایی، بالا بردن شانس ازدواج برای دختران و دفاع از آبروی خانواده.

به گفته احمدی با قد کشیدن دختران در این مناطق، زنان دیگر به مادران توصیه می‌کنند: «برای اینکه دست پخت دخترت حلال شود، او را ختنه کن!»

برخی افراد می‌گویند که این رسم از طرف مراجع دینی توصیه شده بود و از این رو این عمل را بر روی دختران خود انجام می‌دادند و آن را یک دستور مذهبی می‌دانستند.

زنی ۳۳ ساله از روستای حجیج استان کرمانشاه که در تحقیق کامیل احمدی شرکت کرده است می‌گوید: « همســایه من دختری است که مادرش آلت او را ۳ بار بریده است ( چون به درستی ختنه نشـــده بوده). این دختر می گوید هیچ حس عشـــق یا تمایل جنســـی ندارد. از او پرسیدم مشـــــــکلی ندارد؟ گفت: حتی اگر تا صبح هم لمس شوم، هرگز چیزی احساس نمی کنم.»

بسیاری از کارشناسان مطالعات زنان، انگیزه‌های نهفته ریشه این عمل را در باورهای مردسالارانه متداول در این مناطق می‌دانند که قصد کنترل کردن رفتار جنسی زنان را دارند. احمدی معتقد است که عمل ختنه زنان در همه جای دنیا عملی است از” زن بر زن”.

زنی ۲۷ ساله از روستای اورامان تخت در استان کردستان به تیم تحقیق می‌گوید: «اینجا زنی بود که در سـن ٢٠ ســالگی ازدواج کرد وقتی فهمیدن که ختنه نشده، گرفتنش و به زور ختنه ش کــــردن. خیلــــی اذیتش کردند. مردم می‌گفتن دختر بی‌حیا و ناپاکی است چون ختنه نشده بود. بعد اون، یک هفته توی رختخواب موند تا حالش بهتر شد.»

دلایل سکوت در برابر ناقص‌سازی

کامیل احمدی، سرپرست پژوهش یاد شده، در مصاحبه با دویچه وله می‌گوید: «تا پیش ازاین، در ایران برای کشف، آموزش و مطالعه درباره پدیده ناقص‌سازی جنسی زنان هیچ فعالیتی یا تحقیق مبسوطی توسط نهادهای دولتی و غیردولتی انجام نشده است.»

احمدی نپرداختن به این موضوع را در درجه اول ناشناخته بودن این پدیده می‌داند. در درجه دوم، به اعتقاد وی، کم بودن پراکندگی ختنه زنان نسبت به جمعیت ایران است که سبب کم‌توجهی به آن شده است. دلیل دیگر نپرداختن به موضوع ختنه زنان از دید این پژوهشگر، “تابو بودن” موضوعاتی است که با مسائل جنسی زنان مرتبط است.

کامیل احمدی در ادامه می‌گوید: «از آنجایی‌که این پدیده در میان اهالی سنی‌مذهب فرقه شافعی در چهار استان به صورت پراکنده دیده می‌شود، می‌توان حدس زد که حکومت تمایلی ندارد در سنت‌هایی  دخالت کند که ریشه مذهبی بین اقلیت‌ها دارند. از طرفی می‌توان گفت دولت بیم دارد که هرگونه دخالت حکومتی در این سنت‌ها باعث تحریک اهالی مناطق مرزی شود.»

پرسش مهم این است که آیا عدم توجه به مقوله آموزش و رها کردن این مناطق با سنت‌های غیرضروری بیشتر به شکافی که بین مناطق مرزی و مناطق مرکزی ایران وجود دارد دامن نمی‌زند؟ آیا همه شهروندان یک کشور نباید به صورت یکسان از فرایند توسعه اقتصادی و فرهنگی بهره‌مند شوند؟

نقش آموزش و دیگر عوامل در کاهش پدیده

دو سال پس از انتشار گزارش اولیه ختنه زنان در ایران، کامیل احمدی به مناطقی برگشت که با تیم پژوهشی‌اش در آن تحقیق کرده بود و ضمن تحقیق دست به روشنگری درباره ناقص‌سازی اندام جنسی زنان زده بود. او می‌خواست تاثیر روشنگری تیمش را در کاهش آمار ختنه دختران در مناطق مورد بررسی بسنجد.

گزارش جدیدی که او در سال ۱۳۹۵ منتشر کرد، حاکی از کاهش چشمگیر آمار ختنه دختران در مناطقی بود که تیم او با هدف آموزش به آنجا اعزام شده بود.

تیم پژوهشی کامیل احمدی ده روستا را در یک استان انتخاب کرده بود و در آنها در خصوص مضرات ختنه دختران آموزش‌های چهره به چهره به مردم محلی داده بود. این تیم  سپس آمار ختنه دختران در این روستاهای آموزش دیده را با آمار ده روستایی مقایسه کرد که آموزش ندیده بودند.

آقای احمدی در مورد کاهش آمار مثالی می‌زند: «در زمان تحقیق اولیه در قشم، درصد ختنه زنان در میان گروه‌هایی که من درباره‌شان تحقیق کردم، ۶۲ درصد بود. پس از گذشت شش سال، آمارگیری جدید دراین منطقه نشان داد که درصد ختنه زنان به ۳۹ درصد رسیده است.»

احمدی درمورد نقش آموزش می‌گوید: «نتیجه این آمارگیری مجدد به ما اهمیت آموزش را در این جوامع روستایی نشان داد که اتفاقا با مقوله آموزش خیلی هم عجین نیستند. این پژوهش از طرفی نشان داد که ایران به عنوان یک جامعه سنتی چقدر آموزش‌پذیر است و از طرف دیگر آموزش چقدر می‌تواند در پایین آوردن سنت‌های آسیب‌زننده به زنان موثر باشد.»

احمدی کاهش آمار ختنه زنان را مدیون مجموعه‌ای از عوامل می‌داند. او از جمله به افزایش روشنگری و آگاهی مردم در نتیجه کارزارهای مطبوعاتی و پخش فیلم  در این مناطق اشاره می‌کند. کاهش پای‌بندی به سنت‌ها به عقیده احمدی در کاهش این آمار بین نسل‌های جوان‌تر موثر است. علاوه براین، پس از فوت ختان‌ها که مردم محلی به آنها “بی بی” می‌گویند کسی دیگر نمی‌تواند کار آنها را انجام دهد.

در ایران عدم حمایت دولتی و نبود گروه‌های غیردولتی سازمان یافته، مبارزه با ختنه دختران را مشکل می‌کند. با این‌همه، انتظار می‌رود که با وجود حساسیت‌های جهانی به موضوع ختنه دختران و مقوله خشونت علیه زنان، راه‌کارهای قانونی برای ممنوعیت این پدیده اندیشیده شود.

 

  • Bildergalerie Afrika Genitalverstümmelung

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    با این تیغ قسمتی از آلت تناسلی ۴ دختربچه به حکم سنت در قوم پوکوت کنیا بریده شدند. با این کار دختران دیگر بالغ محسوب می‌شوند. گرچه در بسیاری از کشورهای جهان ناقص‌سازی آلت تناسلی (ختنه) دختران ممنوع است، اما این کار در مناطق روستایی همچنان صورت می‌گیرد. روز دوشنبه (۶ فوریه/ ۱۸ بهمن) روز جهانی منع ناقص‌سازی آلت تناسلی زنان است.

  • Infografik Typen weibliche Genitalverstümmelung Englisch

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    سازمان بهداشت جهانی مثله کردن آلت تناسلی زنان را به سه نوع تقسیم‌بندی کرده است. نوع اول: برداشتن کلی یا جزئی کلیتوریس و یا غلفه است (کلیتوریدکتومی). نوع دوم: برداشتن کلی یا جزئی کلیتوریس و لب‌های کوچک واژن. نوع سوم: قطع کردن لب‌های بزرگ و کوچک آلت تناسلی و تنگ کردن مجرا.

  • Ägypten Mumie des Tutanchamun bei Luxor (picture-alliance/dpa)

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    منشاء تاریخی قطع آلت تناسلی را، دره رود نیل در مصر باستان می‌دانند. گمان بر این است که این رسم بعدها به دیگر نواحی گسترش یافته است. قدیمی‌ترین شاهد موجود، مومیایی‌هایی هستند که به ۲۰۰ سال قبل از میلاد باز می‌گرداند و آثار قطع کلیتوریس در آنها پیداست. مورخ یونانی هرودوتس وجود این رسم را در بین مصریان در قرن پنجم پیش از میلاد گزارش کرده است.

  • Somalia Genitalverstümmelung Symbolbild (picture-alliance/dpa)

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    باورهای گوناگونی باعث ادامه سنت ناقص سازی آلت تناسلی دختران می‌شود ازجمله: باور جنسی (برای کنترل میل جنسی زنان) باور اجتماعی (ورود دختران به مرحله زنانگی) باورهای بهداشتی (باور به اینکه آلت تناسلی زنانه کثیف یا زشت است. در کردستان عراق از دست زنی که ختنه نشده باشد غذا نمی‌خورند و آن غذا را پاک نمی‌دانند) سلامتی (باور به اینکه قدرت باروری زن را بالا می‌برد) و بالاخره باورهای مذهبی.

  • Bildergalerie Afrika Genitalverstümmelung

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    سنت “ختنه” زنان در دین یهودی وجود ندارد، اما در میان جامعه اقلیت یهودی اتیوپیایی این عمل انجام می‌شود. همین سنت در مسیحیت نیز یافت نمی‌شود اما قبطیهای مصر، پیرو این “رسم” هستند. از اسلام هم برای توجیه این سنت استفاده شده‌و بیشتر در بین مسلمانانی دیده می‌شود که به عنوان سنتی محلی از قبل وجود داشته و پس از ورود اسلام توسط فقیهان محلی توجیه اسلامی شده‌و به‌عنوان سنتی اسلامی درآمده‌است.

  • Bildergalerie Afrika Genitalverstümmelung

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    در ۲۸ کشور آفریقا، شبه جزیره عربستان و آسیا آلت تناسلی دختران را ناقص می‌کنند. قدرت سنت‌ها آنقدر بالا است که حتی دختران خانواده‌های مهاجر به اروپا نیز با خطر ناقص‌سازی آلت تناسلی روبرو هستند.

  • Bildergalerie Afrika Genitalverstümmelung

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    این ۴ دختر در انتظار “ختنه شدن” هستند. در کشور آفریقایی کنیا از سال ۲۰۱۱ ناقص‌سازی آلت تناسلی دختران ممنوع اعلام شده است. به گزارش یونیسف (بازوی کودکان سازمان ملل) عضو جنسی ۲۷ درصد دختران و زنان بین ۱۵ تا ۴۹ سال ناقص شده است. بریدن واژن معمولا بدون بیهوشی و بی‌حسی موضعی صورت می‌گیرد. ابزار مورد استفاده استریل نیست و اغلب باعث عفونت و انواع بیماری‌ها می‌شود.

  • Bildergalerie Afrika Genitalverstümmelung

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    بنا به برآورد سازمان بهداشت جهانی (WHO) ۱۰ درصد دختران حین عمل ناقص‌سازی آلت تناسلی می‌میرند و ۲۵ درصد نیز براثر عواقب ناشی از آن. سازمان بهداشت جهانی اذعان می‌کند که به دلیل عدم دسترسی به مناطق دورافتاده، احتمالا این آمار بیشتر است. در سومالی آلت تناسلی ۹۸ درصد همه زنان این کشور ناقص شده است.

  • Bildergalerie Afrika Genitalverstümmelung

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    بر اثر تلاش‌های صورت گرفته در ۱۵ کشور آفریقایی ناقص‌سازی زنان و دختران ممنوع شده است. در مصر با وجود اینکه دولت ناقص‌سازی زنان را از سال ۱۹۹۷ممنوع اعلام کرده اما همچنان در نقاط مختلف این کار انجام می‌شود. در ساحل عاج در کنار جریمه نقدی بین یک تا ۵ سال زندان برای افرادی که دست به این کار بزنند درنظر گرفته شده است.

  • Bildergalerie Afrika Genitalverstümmelung

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    در نقاط مختلف جهان ناقص‌سازی واژن دختران با مراسم خاصی همراه است. به بدن دختران قوم پوکوت رنگ سفید مالیده می‌شود. در بسیاری از کشورهای دنیا کمپین‌های روشنگری در مقابله با این اقدام در جریان است. اما سنت‌ها سرسخت‌تر از آنچه انتظار می‌رود هستند. در کنیا از سال ۲۰۱۴ یک واحد پلیس مامور مقابله با ناقص‌سازی جنسی دختران شده و شماره تلفنی اختصاص یافته تا افراد بتوانند هر موردی را گزارش کنند.

  • Bildergalerie Afrika Genitalverstümmelung

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    در برخی از کشورها به دلیل ممنوع شدن، برخی عمل ناقص‌سازی دختران را در دوران نوزادی انجام می‌دهند. نوزادی که گریه می‌کند کمتر شک‌برانگیز است تا دختر بچه‌ای که به سن بلوغ نزدیک شده.

  • Bildergalerie Afrika Genitalverstümmelung

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    ناقص‌سازی زنان پیامدهای منفی سنگینی بر سلامت و روان زنان و دختران دارد. این دختر حالا آلت تناسلی‌اش برای همیشه ناقص شده و دیگر قابل جبران نیست.

  • Tigh-o Sonat, Rayehe Mozaffarian (Privat)

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    در ایران هم بررسی‌های میدانی و تحقیقاتی در زمینه ناقص‌سازی جنسی زنان صورت گرفته است. رایحه مظفریان می‌گوید: «ختنه دختران فرهنگی است که توسط خود زنان ادامه پیدا می‌کند. اگر چه ریشه‌های قطع آلت جنسی زنان خواست مردان است اما این همکاری بین زنان و مردان است که ختنه را زنده نگه داشته است.»

  • Iran Genitalverstümmelung (Feministschool)

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    در ایران ناقص‌سازی جنسی زنان در استان‌های بوشهر، هرمزگان، کردستان، خوزستان، لرستان، و برخی مناطق کردنشین آذربایجان وجود دارد. بررسی‌ها نشان می‌دهند که میزان ناقص‌سازی جنسی زنان در میناب حدود ۷۰ درصد است. این رسم در بندر گنگ “تیغ سنت و فرهنگ” خوانده می‌شود.

  • Iran Genitalverstümmelung (Feministschool)

    تیغ بی‌رحم سنت بر واژن زنان

    رایحه مطفریان می‌نویسد: «ختنه دختران در ایران معمولا با تیغ صورت‌تراشی و بدون استفاده از بی‌حسی یا بیهوشی انجام می‌شود. این زنان برای ضدعفونی کردن محل بریده شده روش‌های گوناگونی دارند. آن‌ها اغلب از بتادین استفاده می‌کنند اما در نقاطی که دسترسی به مواد ضدعفونی نیست از خاکستر آتش یا پارچه، دود سقز و یا خاک طبیعی نیز استفاده می‌شود.»

    نویسنده: محمود صالحی

دویچه وله ـ ۱۷ بهمن ۱۳۹۶

این مطلب را ارسال کنید: بالاترین Twitter
Print Friendly, PDF & Email

نظرات بسته است

جستجو
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
آرشیو مطالب قدیمی