|
|
|
نقش
رسانهها در بازنمايي موقعيت زنان:زنان
هميشه غايب
نتايج تحقيقاتي كه در همايش «زن و
رسانهها» ارايه شد نشان داد كه
تصوير زن در رسانهها مخدوش، كمرنگ
و غيرواقعبينانه است. تلويزيون زن
را تنها در نقش مادر، همسر يا دختر
خانواده آن هم در شكل قالبي و كليشهاي
ارايه كرده است و تصوير زن در لباس
يك زن شاغل و متعهد اجتماعي بسيار
كمرنگ و ضعيف است. راديو هم هنوز
به قالبهاي كهنه و كليشهاي
وفادار است و در يك كلام نقش زن در
رسانهها همگام با توسعه و پيشرفت
اقتصادي تحول نيافته است.
تصوير فرهنگي زنان در رسانههاي
جمعي از نظر فمينيستها در جهت
حمايت و تداوم تقسيم كار جنسيتي و
تقويت مفاهيم پذيرفته شده دربارهء
زنانگي و مردانگي به كار ميرود. (استريناتي،
242 :1380)
مردان و زنان در رسانههاي جمعي به
صورتي بازنمايي شدهاند كه با نقشهاي
كليشهاي فرهنگي كه در جهت بازسازي
نقشهاي جنسي سنتي به كار ميرود
سازگاري دارند. مردان معمولاً به
صورت انسانهايي مسلط، حرفهاي،
فعال، مهاجم و مقتدر به تصوير كشيده
شده و نقشهاي متنوع و مهمي را كه
موفقيت در آنها اغلب مستلزم مهارت
حرفهاي، كفايت، منطق و قدرت است
ايفا ميكنند. در مقابل زنان
معمولاً تابع، منفعل، تسليم و كم
اهميت هستند و در مشاغل فرعي و كسلكنندهاي
كه جنسيتشان، عواطفشان و عدم
پيچيدگيهايشان بر آنها تحميل
كرده است ظاهر ميشوند. (همان)
طبق پژوهشهاي زنان در آمريكا 51
درصد جمعيت شاغل و 40 درصد نيروي كار
را زنان تشكيل ميدهند اما در
رسانههاي جمعي از نظر سمبوليك
غايب محسوب ميشوند و يا غالباً در
مقام كارمندان دونپايه تصوير ميشوند.
(راودراد، 1381)
تصوير زن در رسانههاي ايراني هم
از اين قاعده پيروي ميكند. نتايج
تحقيقاتي كه در همايش «زن و رسانهها»
ارايه شد نشان داد كه تصوير زن در
رسانهها مخدوش، كمرنگ و غيرواقعبينانه
است. تلويزيون زن را تنها در نقش
مادر، همسر يا دختر خانواده آن هم
در شكل قالبي و كليشهاي ارايه
كرده است و تصوير زن در لباس يك زن
شاغل و متعهد اجتماعي بسيار كمرنگ
و ضعيف است. راديو هم هنوز به قالبهاي
كهنه و كليشهاي وفادار است و در يك
كلام نقش زن در رسانهها همگام با
توسعه و پيشرفت اقتصادي تحول
نيافته است. (بديعي، 1376)
اما پيدايش تكنولوژي هاي نوين
ارتباطي نوع خاصي از فضا را ايجاد
كرده است كه تعاملات و ارتباطات نيز
در بستر آن صورت ميگيرند.
اندرسون، تعاملي شدن و اشتراكي شدن
فضا در دنياي مجازي اينترنت را پايههاي
ايجاد فضاهاي فراهويتي در محيط
مجازي ميداند. اين دگرگونيدر
فضا و زمان زمينه را براي ايجاد
هويتهاي متمايز از يكديگر فراهم
آورده است. (عاملي، 1381)
از نظر پاپاچاريسي اينترنت نهتنها
توانسته است به گسترش عرصهء عمومي
ياري رساند بلكه خود يك عرصهء عمومي
نوين كه وي آن را عرصهء عمومي مجازي
يا سايبر مينامد، به وجود آورده
است. 11:20022)
اين تكنولوژي امكان گسترش روابط را
در عرصههاي ملي و بينالمللي
فراهم كرده، امكان بهتري براي
ابراز عقايد ارزاني داشته و افراد
را از انزواي نسبي خارج كرده است. (محسني،
1380)
اينترنت به ويژه در قالب وبلاگ در
مقام يك رسانهء نوين به علت خصوصيات
خاص خود اين امكان را به فرد ميدهد
كه با آزادي عمل بيشتري نسبت به
رسانههاي ديگر تصويري از خود به
ديگران ارايه دهد.
به اين ترتيب عمل وبلاگنويسي ميتواند
به افراد و خصوصاً گروههاي حاشيهاي
براي كشف مجدد خود و شكلدهي مجدد
آن يا بازسازي خودهاي واقعيشان در
دنياي مجازي كمك كند. فرد با نوشتن
متن و انتخاب عكس، صوت و تصوير ميتواند
خود را در وبلاگش اظهار كند. به
عبارت بهتر يكي از مهمترين
تاثيرات وبلاگ آشكار ساختن لايههاي
پنهان هويت افراد است. اين فرصت
براي شنيده شدن خصوصاً براي گروههايي
كه به لحاظ سنتي و قراردادي در
حاشيه قرار داشتهاند; حايز اهميت
است. (خليلي، 1384)
وبلاگ به افراد فارغ از محدوديتهاي
جنسي، قومي و نژادي امكان ميدهد
خود را آنگونه كه ميخواهند
معرفي كنند. اين موضوع براي زنان
جامعهء ما كه در بسياري عرصهها با
مشكلات و محدوديتهايي مواجه
هستند، فرصت مناسبي است تا به
شناساندن خود بپردازند و از آن براي
حضور پررنگ در فضاي مجازي استفاده
كنند. (فضايي كه حضور در آن منوط به
اجازهء پدر يا همسر نيست) با اينكه
هنوز آمارها از برتري مردان در
استفاده از كامپيوتر و اينترنت خبر
ميدهد اما نشانگر اين موضوع نيز
هست كه ميزان تمايل زنان براي حضور
در فضاي مجازي به ميزان زيادي رشد
داشته است. «بسياري از كاربران زن
ايراني اين نكته را قبول دارند كه
اينترنت بخشي از محدوديتهايي را
كه به تبع شرايط ناگزير به آنان
تحميل ميشود، دور زده و اين
محدوديتها را كمرنگتر كرده
است.» (دهقاني، 6:1384) زنان زيادي با
انگيزههاي متفاوت وارد اين دنياي
تازه شدهاند و وبلاگها را به نام
خود ثبت كردهاند تا بگويند ما
هستيم و نميخواهيم سكوت كنيم و
اجازه دهيم ديگران از غيبت ما
استفاده كنند و جاي ما حرف بزنند. در
حقيقت وبلاگنويسي زنان راهي
براي بيان ديدگاهها، دريافت و
تبادل آرا و ابراز خود است.
منابع:
- استريناتي; د 13800)، «نظريههاي
فرهنگ عامه»،ترجمه: ثريا پاكنظر،
تهران: انتشارات گام نو
-بديعي; م 13766)، «نگاهي به دومين
همايش زن و رسانه»، فصلنامهء
رسانه، سال هشتم، شمارهء 2، صص 1200122
- بشيريه; ح 13799)، «نظريههاي فرهنگ
در قرن بيستم»، تهران، موسسهء
فرهنگي آيندهء پويان
- پاملا; آ 13800)، «جامعهشناسي زنان»،
مترجم: منيژه نجمعراقي، تهران:
نشر ني
- خليلي، پ 13844)، «وبلاگنويسي در
ايران - مطالعهء كمي و كيفي نحوهءابراز
هويت با تاكيد بر وبلاگ شخصي»،
پاياننامهء كارشناسي ارشد،
دانشگاه تهران
- دوبووار; س 13800)، «جنس دوم»، مترجم:
قاسم صنعوي، تهران: نشر توس
- دهقاني; ن 13844)، «زنان دريچهء گشودهتري
به فضاي سايبر ميخواهند»،
روزنامهء ايران، سال يازدهم،
شمارهء 3215، ص 6
- راودراد; ا 13811)، «تغييرات نقش زن
در جامعه و تلويزيون»، فصلنامهء
پژوهش، سال اول، شمارهء 1
- رفعت جاه; م 13822)، «بازتعريف هويت
زنانه»، پاياننامهء دكترا،
دانشگاه تهران
- محسني; م 13800)، «جامعهشناسي
جامعهء اطلاعاتي»، تهران: انتشارات
ديدار
- ميشل; آ 13833)، «جنبش زنان»، مترجم:
هما زنجانيزاده، تهران: نشر نيكا
- ون زونن; ا 13833)، «رويكردهاي
فمينيستي به رسانهها»، مترجم:
محمدرضا حسنزاده و حسن رييسزاده،
فصلنامهء رسانه، سال پانزدهم،
شمارهء 10، صص 1555196
- احمدنيا; ش 13833)، «جايگاه زنان در
جامعهء اطلاعاتي: يك ديدگاه جامعهشناختي»
سايت آيندهنگر
iدانشجوي كارشناسي ارشد
سرمایه
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
صفحه
اصلي
|
|
زنان
ايران
|
|
اخبار
و گزارشها |
|
مقالات |
|
قوانين
ايران
|
|
آمار |
|
زنان
جهان
|
|
اخبار
و گزارشها |
|
مفالات |
|
کنوانسيونهاي
جهاني
|
|
آمار
|
|
ما
زنان |
|
در
باره ما
|
|
ارتباط
با ما
|
|
پيوندها
|
|
|
